Darvini dhe Evolucioni (1)

Darvini, djali i një fizikani, u dergua ne moshen 15 vjecare për te studiuar mjekesi ne Universitetin e  Edinburgh-ut. Duke mos u pershtatur dot me mjeksine, ai u transferua ne Universitetin e Cambridge-it për te sudiuar teologji. Gjatë kësaj kohe ai u be “i mbrojturi” i John Henslow-it, qe ishte profesor i botanikes. Henslow inkurajoi interesin e Darvinit për boten natyrore. Pak pas marrjes se diplomes se vet, Darvini u imbarkua ne HMS Beagle, e cila po nderrmerte një udhetim 5 vjecar rreth botes, për te pergatitur harta navigacioni për marinen (floten) Britanike.

Beagle-i la Plymouth-in, Angli, ne 1831 dhe udhetoji pergjat brigjeve lindore dhe perendimore te Amerikes se Jugut.

Udhetimi 5-vjecar filloi ne Plimuth (Plymouth), Angli (shenuar me yll), në vitin 1831. Vezhgimet e bera ne Ishujt Galapagos, ne bregun perëndimor te Amerikes se Jugut, e ndihmuan Darvinin qe te zhvillonte një mekanizëm te kenaqshem për te shpjeguar se si një popullatë organizmash mund të ndryshoje ne kohe (me kalimin e kohes).

Ndersa anetaret e tjere te ekuipazhit ndertonin hartat duke shenuar brigjet dhe gjiret, Darvini kaloi mjaft javë duke studiuar kafshet, bimet, fosilet dhe formacionet gjeologjike te brigjeve dhe rajoneve te brendshme, zona qe nuk ishin eksploruar mjaftueshëm. Ai koleksionoi dhe katalogoi mijra bimë dhe kafshe te ndryshme dhe mbajti shenime mbi vezhgimet e tij, informacion qe u be, me pas, thelbësor për zhvillimin e teorisë se tij.

Beagle-i qendroi rreth 2 muaj ne Ishujt Galapagos, 965 km ne perëndim te Ekuadorit, ku Darvini vazhdoi vezhgimet dhe koleksionimin e tij. Ai krahasoi bimet dhe kafshe e Galapagosit me ato te tokave te Amerikes Jugore. Ai ishte mjaft kurioz nga ngjashmerite e tyre dhe mendoi se, pse organizmat e Galapagosit duhet t’u ngjanin atyre nga Amerika e Jugut me shumë se sa atyre nga ishujt e tjerë nga pjesë te tjera te globit(?).

Edhe pse kishte ngjashmëri midis specieve te Galapagosit dhe atyre te Amerikes se Jugut, gjithashtu, kishte edhe diferenca. Kishte edhe diferenca te dallueshme ne zvarraniket dhe zogjte duke kaluar nga një ishull ne tjetrin. Darvini vriste mendjen se pse ne keto ishuj duhet te kishte kaq (shumë) diversitet biologjik. Pasi u kthye ne shtepi, Darvini ponderoi keto vezhgime dhe u perpoq qe te zhvillonte një shpjegim te kenaqshem për shperndarjen e specieve nëpër ishuj.

Darvini punoi ne linja te ndryshme, me provat qe kishte ne dispozicion, duke marre parasysh se si speciet mund te kishin “lindur”. Nocioni, ideja qe mbizoteronte ne mes-1800-es ishte qe: Toka ishte shumë e re, kështu qe organizmat nuk mund te kene patur mundësi ndryshimesh rrenjesore qe prej kur u shfaqen për herë të parë.

Shtresa te ndryshme shkembinjsh afer Lumit Paria ne Grand
Staircase– Escalante National Monument, Utah. Shtresat me te reja shrihen mbi ato me te vjetra. Disa shtresa datojne ne eren e Mezozoikut, nga 248 milion deri 65 milione vite me pare. Fosile karakteristike, gjenden ne çdo shtresë

Gjatë fillimit te shekullit te 19-te, gjithsesi, gjeologet hodhen idene se malet, luginat dhe vecorite e tjera fizke te siperfaqes se Tokës  nuk kishin lindur ne formen e tyre aktuale (te asaj kohe). Perkundrazi, keto karakteristika te relievit te Tokës ishin zhvilluar, ngadale, gjatë periudhash te gjata, nëpërmjet proceseve gjeologjike si aktiviteti vullkanik, ngritja e pllakave tektonike, erozioni dhe akullnajat. Ne udhetimin e tij, Darvini mori me vete “Principles of Geology” (“Principe te Gjeologjise”), i botuar nga gjeologu Charles Lyell ne 1830, dhe e studioji ate imtesisht.

Lyell-i i dha një koncept te rëndësishëm Darvinit – qe proceset e ngadalta gjeologjike, te cilat vazhdojne edhe sot, tregonin se Toka është mjaft më e vjetër nga sa mendohej.

Një tjetër prove e rëndësishme qe influencoi Darvinin ishte fakti se fermeret mund te zhvillonin shumë varietete te kafshve shtepiake (ose me saktë te kafshve te zbutura nga njeriu) ne pak gjenerata, ne pak breza. Kjo kryhej duke seleksionuar vetëm individët qe shfaqnin tiparet fenotipike te deshiruara, pra duke lene te kryqezohen vetëm ata individë qe shfaqnin traktet e deshiruara, një procedure e njohur si seleksionimi artificial.

[Darvini dhe Evolucioni (2)]

——————————————————————————————————-

 

About these ads

Një mendim mbi “Darvini dhe Evolucioni (1)

  1. Pingback: Darvini dhe Evolucioni (2) | instinkt

Lini një koment

Please log in using one of these methods to post your comment:

Stema e WordPress.com-it

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj WordPress.com. Log Out / Ndryshoje )

Figurë Twitter-i

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Twitter. Log Out / Ndryshoje )

Foto Facebook-u

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Facebook. Log Out / Ndryshoje )

Google+ photo

Po komentoni duke përdorur llogarinë tuaj Google+. Log Out / Ndryshoje )

Po lidhet me %s